BiznesForum.pl, czyli zmarnowane możliwości

BiznesForum.pl- Forum Twojego Biznesu. Takie właśnie hasło wita każdego, kto zajrzy na stronę największej w polskiej sieci niezależnej platformy dyskusyjnej na temat przedsiębiorczości. Wydawać by się mogło, że stworzenie takiego serwisu to prosta droga do osiągnięcia ogromnego sukcesu. Mając bowiem do dyspozycji zaangażowaną społeczność kilkudziesięciu tysięcy osób, interesujących się szeroko pojętą tematyką przedsiębiorczości, można byłoby się teoretycznie pokusić o zbudowanie potężnego serwisu oferującego np. możliwość nawiązania szerokich kontaktów biznesowych, dostęp do profesjonalnej giełdy zleceń i wiele innych, pożytecznych funkcji. Niestety- teoria swoje, a praktyka swoje… Kolejny raz przekonujemy się, że same możliwości to zdecydowanie za mało. Aby zbudować naprawdę wartościowy produkt potrzebna jest jeszcze wizja rozwoju, odpowiednia strategia oraz pieniądze. Zresztą, przeczytajcie Państwo sami!

Na początek oczywiście garść statystyki: początki BiznesForum.pl sięgają października 2005 roku. Od tamtego czasu w serwisie pojawiło się ponad 77 tysięcy nowych wątków (średnio ok. 35 wątków dziennie) oraz ponad 356 tysięcy postów będących odpowiedziami na założone wątki (średnio blisko 167 postów dziennie). Nie są to może liczby powalające na kolana, ale jednak całkiem spore- jak na ściśle sprofilowaną społeczność oczywiście. Konkurencja bowiem pozostaje daleko w tyle i na ten moment nie jest w stanie poważniej zagrozić dominującej pozycji opisywanej strony. BiznesForum.pl znajduje się na całkiem dobrym, 472 miejscu rankingu polskich stron internetowych (wdł. danych Alexa.com). Co ciekawe, popularność strony jest dość zróżnicowana pod kątem konkretnych regionów kraju: np. w Radomiu plasuje się ona w okolicach 81-go miejsca, w Gliwicach wynik oscyluje wokół 154-tej pozycji, a w Olsztynie strona zajmuje już dość odległą 313-tą pozycję. Poniżej wykres Alexa.com prezentujący traffic serwisu:

Widać wyraźnie duże skoki w dość krótkich okresach. Na przestrzeni kilku tygodni zmiany ruchu wynoszą nawet po kilkaset procent. Nie ma więc wątpliwości , że użytkownicy odwiedzają stronę dość nieregularnie, co niezbyt pozytywnie świadczy o atrakcyjności zawartych tam treści, która zapewne nie jest w stanie przekonać odwiedzających do systematycznego odwiedzania strony. Taki traffic jest też dość charakterystyczny dla stron, które posiadają wysoką pozycję w wyszukiwarce na kluczowe frazy (w opisywanym przypadku będzie to np. forum biznesowe) i wysoki ruch jest generowany w dużej mierze właśnie przez wyszukiwarki, co prezentuje z kolei wykres poniżej:

Na wykresie widać wyraźnie, że średnio ok. 35% ruchu pochodzi z wyszukiwarek. Tutaj również rządzi pewna cykliczność, choć wahania nie są tak duże, jak w przypadku traffic-u. Nawiązując do ruchu na stronie- przy małym odsetku ruchu z wyszukiwarek traffic jest generowany przez stałych użytkowników i jego wahania nie przekraczają zwykle kilkudziesięciu procent w skali miesiąca (np. wp.pl czy onet.pl). O dość słabej atrakcyjności strony świadczy również szacowany procent wizyt na stronie, które są pierwszymi i ostatnimi za razem. Prezentuje to wykres poniżej:

Widać tutaj wyraźnie, że według szacunków Alexa.com ok. 2/3 osób odwiedzających stronę uznaje, że nie warto na nią ponownie wracać! Nie jest to z pewnością pozytywne świadectwo, ale jeszcze nie jest jakąś wielką tragedią i nawet przy takich współczynnikach można byłoby zbudować dobry serwis i wprowadzić zmiany, które odwróciłyby te niekorzystne statystyki. Również średni szacowany czas odwiedzin strony jest na niezbyt dużym poziomie i wynosi średnio ok. 3 minut, co prezentuje wykres poniżej:

Na ile można by wycenić wartość samej strony? Ciężko powiedzieć, gdyż nie wiadomo nic o profesjonalnych audytach przeprowadzonych pod tym kątem. Takie dane można byłoby uzyskać w przypadku przygotowania strony do sprzedaży i przeprowadzenia w związku z tym rzetelnej wyceny wszystkich elementów. Na podstawie istniejących danych można przyjąć, że szacunkowa wartość serwisu oscyluje w granicach 500 tys.- 1 mln PLN. Czy warto byłoby zapłacić tyle za ten serwis? To już sprawa mocno dyskusyjna. Gwoli rzetelności należy też dodać, że dane dostarczane przez Alexa.com są szacunkowe i mogą nie odzwierciedlać w pełni wszystkich opisywanych tutaj kwestii.

Pora przejść do profilu użytkownika. Według danych prezentowanych przez administrację forum jest ich ok. 500 tys. Liczba całkiem spora, dopóki nie przyjrzymy się bliżej aktywności userów. Okazuje się, że większą aktywnością wykazuje się kilkaset osób, a reszta to tzw. martwe dusze, mające po kilka wpisów lub posiadające konta od dawna nieaktywne. Ze zrozumiałych powodów administracja forum raczej nie udostępni tych danych, gdyż negatywnie odbiłoby się to na ocenie możliwości strony przez reklamodawców. Do kwestii aktywności zresztą jeszcze wrócimy, a teraz skupmy się na samych użytkownikach. Kim oni są? Zgodnie z danymi Alexa.com to najczęściej mężczyźni w wieku 25-34 lat o wykształceniu wyższym (dane liczone w stosunku do ogółu Internautów). Wydawałoby się, że to wymarzona grupa docelowa i to ona powinna nadawać ton całemu forum. W opisywanym przypadku jednak dzieje się nieco inaczej. W drugiej części artykułu postaram się przybliżyć powody takiej sytuacji.

Po garści statystycznych informacji przyszedł czas na zaprezentowanie zagadnień dotyczących funkcjonowania samego serwisu i analizy niektórych kwestii z nim związanych. Zacznijmy może od wyglądu. BiznesForum.pl jest utrzymane w standardowej szacie graficznej, bez żadnych fajerwerków. W przypadku forum biznesowego jest to raczej dobry kierunek, gdyż tworzy atmosferę profesjonalizmu i nie rozprasza użytkowników zbędnymi dodatkami. Plus należy się również za przejrzystość kategorii- są one starannie pogrupowane i na dobrą sprawę nie można by wiele w tym temacie wymagać- poza jedną, dość oczywistą zmianą, o której napiszę później. Na stronie prezentowane są też przeróżne informacje- kursy walut (codziennie aktualizowane), są dostępne wzory podstawowych umów, wyszukiwarka PKD, informacje o wysokości składek ZUS wraz z kontami do wpłaty, kalkulatory odsetek i wiele innych, przydatnych rzeczy. Reklamy umieszczane na stronie nie są zbyt inwazyjne, a po włączeniu odpowiednich filtrów przeglądarki praktycznie nie widać ich w ogóle. Pod tym kątem nie ma za bardzo się do czego przyczepić i należy się za to zdecydowany plus.

Pora jednak przejść do mniej przyjemnych rzeczy. Forum biznesowe powinno być oczywiście kojarzone z biznesem i profesjonalizmem. Na tego typu stronie powinny dominować wartościowe wypowiedzi i konwersacje utrzymane w tonie wzajemnego szacunku. Rzeczywistość mocno jednak od tego odbiega. Dlaczego? Skupmy się na małej analizie mechanizmów psychologicznych mających zastosowanie w przypadku tego (i innych zresztą też) forum. Otóż pierwszym ważnym czynnikiem warunkującym poziom dyskusji jest typ rejestracji. Badania pokazują, że w przypadku występowania „pod własną twarzą” Internauci ważą swoje wypowiedzi i przejawiają większą kulturę osobistą oraz są mniej radykalni w swoich poglądach. Na opisywanym forum rejestracja nie jest jednak poddana rygorystycznym procedurom i każdy może pisać pod dowolnie wybranym nickiem, zachowując przy tym pełną anonimowość. To radykalnie obniża poziom konwersacji i stwarza ogromne pole do popisu dla tzw. trolli, które oprócz ewidentnego spamowania zwyczajnie obrażają część użytkowników i wprowadzają niezdrową atmosferę do, wydawałoby się, z pozoru rzeczowych dyskusji. Takie zjawisko jest dość powszechne w całej sieci, ale wydaje się, że administracja opisywanego forum nie radzi sobie zbyt dobrze z tego typu negatywnymi zjawiskami, dość często ignorując głosy użytkowników skarżących się w tej sprawie. Jednak to nie trolle stanowią główny powód tego, że BiznesForum.pl trudno nazwać dobrym miejscem dla prawdziwych przedsiębiorców.
 

Aby lepiej zrozumieć istotę tego zjawiska, postaram się z grubsza scharakteryzować kilka rodzajów userów. Na pierwszy ogień pójdą użytkownicy najbardziej zaawansowani. Są oni związani z forum dość długo (nawet kilka lat) i mają na swoim koncie znaczną liczbę napisanych postów (nawet po kilka tysięcy), które zamieszczają z dość dużą częstotliwością (średnio nawet kilka dziennie). Wydawać by się mogło, że tacy użytkownicy to skarb. Okazuje się jednak, że liczba napisanych postów często ma się nijak do ich jakości. Innymi słowy- najbardziej zaawansowani użytkownicy, zamiast tworzyć najbardziej wartościowy kontent, dość często demonstrują swoją rzekomą wyższość nad mniej zaawansowanymi userami i udzielają się w bardzo dużej ilości tematów związanych z wieloma rzeczami, o których niejednokrotnie nie mają zbyt dużego pojęcia. Średniozaawansowani i początkujący użytkownicy są czasem podrażnieni „wszechwiedzą” takich osób i negatywnie reagują na wszelkie przejawy krytyki z ich strony (nawet te uzasadnione). Do tego można stwierdzić, że najbardziej zaawansowani użytkownicy dość rzadko zakładają nowe tematy, gdyż z reguły raczej wolą oceniać wypowiedzi innych, niż poddawać pod osąd własne pomysły. Aktywność n.z.u. ma więc niejako dwa oblicza- z jednej strony czasami pozytywnie wpływają na reputację forum, a z drugiej strony sami tę reputację nieco psują, ponieważ od tego typu userów wymaga się dość dużego poziomu fachowej wiedzy i rzeczowych porad, o co niejednokrotnie jest w tym przypadku dość trudno. Niektóre osoby z tej grupy są wręcz traktowane jako forumowi komicy, a ich wpisy nie są traktowane zbyt poważnie. Za to mają jedną, niezaprzeczalną zaletę- napędzają bardzo oglądalność, co przekłada się na zyski z reklam zamieszczanych na forum. W związku z tym administracja przymyka nieco oko na ich poczynania i nie reaguje na niskiej jakości treści zamieszczane przez tych userów. Taka bierność ma jednak niestety fatalny wydźwięk, jeśli chodzi o wizerunek całego forum.

Przejdźmy do drugiej grupy, czyli użytkowników średniozaawansowanych. Jest to dość liczna grupa i to właśnie wśród niej należy wypatrywać osób generujących najbardziej wartościowy kontent. Użytkownicy ci nie udzielają się w każdym temacie, ale raczej prezentują swoje poglądy na temat kwestii odnośnie których mogą się pochwalić pewną znajomością tematu. Userzy należący do tej grupy prezentują też na ogół dość wysoki poziom wiedzy na temat biznesu i prowadzenia działalności gospodarczej w ogóle. Zakładają też różne tematy, które w większości dają pole do poważnej dyskusji i nie udzielają się nagminnie w wątkach zakładanych przez osoby początkujące (w przeciwieństwie do użytkowników najbardziej zaawansowanych).

Trzecią grupą użytkowników są osoby o małym stażu. I to właśnie one mają największy wpływ na zawartość forum. Bardzo wiele jest osób w wieku bardzo młodym, które nie mają żadnego pojęcia na temat biznesu i starają się pozyskać informacje na jego temat właśnie za pośrednictwem forum. Kłopot w tym, że oczekując odpowiedzi od osób bardziej doświadczonych niejednokrotnie dostają ją od kogoś, kto ma niewiele większą wiedzę na dany temat od nich samych. Jeśli dodać do tego emocjonalny ton wypowiedzi, to niejednokrotnie poziom dyskusji jest bardzo niski, co bardzo ujemnie odbija się na wizerunku forum. Wielokrotnie dochodzi do żarliwych kłótni, które nie są poparte żadnymi racjonalnymi argumentami, a bazują wyłącznie na indywidualnych emocjach. Wielu z takich użytkowników, zrażonych negatywnymi opiniami innych, wycofuje się z czynnego udziału w życiu forum lub wraca pod innym nickiem i stara się odegrać na oponentach.

Czwartą grupą użytkowników są forumowe trolle. Ich działalność jest dobrze znana i nie ma potrzeby jej szerzej opisywać. Napiszemy tylko, że takie osoby umieszczają bezsensowne posty oraz obrażają innych użytkowników. Przyznać trzeba, że administracja forum dość szybko radzi sobie z tego typu użytkownikami i zdecydowanie eliminuje ich z życia forumowego.

Jako piątą grupę można zaliczyć tzw. oglądaczy. Nie są oni pełnoprawnymi członkami społeczności, a jedynie przeglądają forum w poszukiwaniu różnych informacji. Patrząc jednak na statystyki odnośnie powrotu na stronę, stanowią pokaźną grupę i w związku z tym generują dość dużą oglądalność.

Mając z grubsza opisaną charakterystykę użytkowników przejdźmy zatem do mechanizmów mających wpływ na funkcjonowanie forum i jego wizerunek. Aby lepiej to opisać, postawmy się w sytuacji biznesmena, który chce zacząć się udzielać na forum. Wchodząc na stronę rejestruje się on pod nazwą własnej firmy i zaczyna swoją przygodę. Co rzuca się w oczy jako pierwsze- bardzo duża ilość tematów zdradza, że ich założyciele nie mają praktycznie pojęcia o prowadzeniu działalności gospodarczej i zadają wiele pytań na banalne dla doświadczonego biznesmena tematy. Nasz przykładowy bohater widzi więc już na wstępie, że ciężko mu będzie znaleźć partnerów do rzeczowej dyskusji. Z niewiadomych przyczyn administracja forum nie stworzyła czegoś na zasadzie działu „dla młodych biznesmenów”, gdzie mogłyby udzielać się mniej doświadczone osoby i gdzie byłyby przenoszone wątki kwalifikujące się pod tę kategorię. Bardzo negatywnym zjawiskiem jest też kwestionowanie wartości forum przez znaczną część userów- i to zarówno z grupy średniozaawansowanych jak i początkujących. Piszą oni otwarcie, że BiznesForum.pl nie jest odpowiednim miejscem do prowadzenia rzeczowych dyskusji i poddają wręcz w wątpliwość sens udzielania się tam. Takie opinie nie pozostają oczywiście bez wpływu na wizerunek i zniechęcają poważniejszych przedsiębiorców do rejestracji. Administracja nie zawsze zwraca uwagę na tego typu wpisy. Jeśli już jesteśmy przy temacie adminów, to dobrym pomysłem było uruchomienie działu „Opinie i uwagi na temat biznes forum”. Z tym, że na pomyśle praktycznie się skończyło. Użytkownicy wielokrotnie zwracają uwagę na występujące nieprawidłowości i proponują rozwiązania niektórych problemów. Cóż jednak z tego, skoro administratorzy praktycznie nie prowadzą z nimi dialogu i właściwie pozostawiają userów chcących coś zmienić samym sobie. To duży błąd, gdyż takie osoby miałyby szansę stać się oddanymi użytkownikami generującymi wartościowe treści. Ten brak poszanowania znajduje swoje odbicie w rosnącej frustracji użytkowników i ich powolnemu odchodzeniu z forum. W dobie coraz lepszej komunikacji na linii user-admin, prowadzonej na podstawie swoistego kodeksu dobrych praktyk obowiązującego w Social Media, bierność administracji jest wręcz zastanawiająca. Jednak wróćmy do naszego modelowego biznesmana, który stawia pierwsze kroki w serwisie. Szybko przekonuje się, że życie forumowicza nie jest usłane różami. Załóżmy, że zechce on założyć wątek na temat oryginalnego, ale sprawdzonego i mającego duże szanse powodzenia, pomysłu na biznes. Chcąc poznać opinie Internautów na temat swojego pomysłu i zbadać niejako przy tej okazji rynek, nasz bohater naraża się na falę nieprzychylnych komentarzy ze strony:
- najbardziej zaawansowanych userów, którzy są niejednokrotnie głusi na wszelkie rzeczowe argumenty, uważając, że „przecież oni wiedzą najlepiej”
- najmniej zaawansowanych użytkowników, którzy nie posiadając żadnej wiedzy na dany temat wyładowują różne frustracje i próbują podbudować swoje ego poprzez wywyższanie się swoja rzekomą wiedzą w danym temacie, a do tego pisząc bez związku z danym tematem często uciekają się do osobistych wycieczek

Takie postępowanie powoduje, że założyciel tematu ostatecznie zraża się do forum i przestaje się na nim udzielać. Dochodzi on bowiem do wniosku, że nie warto narażać się na sieciowy terror i lepiej poszukać sobie miejsca, gdzie w lepszej atmosferze będzie można przedstawić innym swoje wizje. Stąd tak duży jest odsetek osób, które po założeniu konta i napisaniu kilku tematów rezygnują z uczestnictwa w życiu forum. Oczywiście nie zawsze dzieje się tak, jak w opisanym przypadku, ale taki scenariusz jest dość prawdopodobny. Kolejną przyczyną odpływu userów jest systematyczne obniżanie się poziomu treści. Nie ulega wątpliwości, że cztery największe magnesy przyciągające ludzi na forum biznesowe to:

- możliwość podpatrzenia ciekawych pomysłów na biznes
- możliwość uzyskania fachowych porad na tematy związane z biznesem
- możliwość przejrzenia i zamieszczenia ogłoszeń o charakterze biznesowym
- możliwość zareklamowania swojej firmy lub produktów

Jeśli któryś z tych elementów wyraźnie szwankuje, to liczba niezadowolonych userów znacznie się zwiększa. Nie potrzeba skomplikowanych analiz, aby stwierdzić, że niejednokrotnie to sami użytkownicy twierdzą, że „kiedyś na forum było dużo specjalistów, a teraz same dzieciaki”. Podobnych opinii o serwisie jest dość dużo,  ale mimo to nic nie zapowiada, aby administracja zamierzała z tym walczyć! Dlaczego? Zaraz się okaże!

Mechanizmy rządzące tego typu biznesami nie są zbyt skomplikowane. Wiadomo, że każdy biznes powinien przynosić zyski. W przypadku BiznesForum.pl przychody zapewnia dość archaiczny model oparty na dużej ekspozycji reklam, rozliczanych w systemach z gatunku CPA. W związku z tym pożądana jest jak największa liczba odwiedzających. Jeśli forum miałoby wysoki poziom, to zdecydowana większość użytkowników nie miałaby tam czego szukać i w związku z tym znacznie spadałby ilość odwiedzin. A skoro tak, to dochody z reklam również znacznie by spadły. I tu dochodzimy do sedna problemu: jakość czy ilość…? Administracja BF postanowiła najwyraźniej pójść łatwiejszą z tych dróg- osiągnąć jak największą liczbę odwiedzin i zgarnąć zyski z reklam. Takie myślenie nie jest korzystne ze strategicznego punktu widzenia i hamuje możliwości długoterminowego rozwoju, gdyż coraz więcej osób generujących wartościowy kontent zaczyna szukać alternatywnych miejsc w sieci. Z drugiej strony nie są też wskazane drastyczne ograniczenia w stosunku do poziomu zamieszczanych treści, gdyż to z kolei spowodowałoby wejście w pewnego rodzaju niszę wąskiej specjalizacji i znacznie ograniczyłoby liczbę użytkowników. W takich sytuacjach należałoby przeprowadzić dogłębną analizę i znaleźć tzw. złoty środek. Administracja forum nie może działać zbyt ostro, aby nie zostać posądzona o stosowanie cenzury, na co Internauci są szczególnie uczuleni. Optymalnym wyjściem byłoby tutaj zaangażowanie samych userów w czuwanie nad poziomem wypowiedzi, ale najwyraźniej komuś zabrakło wizji, jak to zrobić. Dlatego raczej nie zanosi się na zmianę kursu i wprowadzenie kilku prostych zmian, które z pewnością podniosłyby znacznie jakość strony. Modyfikacje na tym polu mogą jednak zostać wymuszone przez samych reklamodawców, szczególnie, jeśli wizerunek forum za jakiś czas ulegnie znacznemu pogorszeniu. Wtedy to poważniejsi reklamodawcy mogą dojść do wniosku, że BiznesForum.pl jest forum biznesowym tylko z nazwy i nie warto tam się reklamować. Na razie jeszcze taka sytuacja wydaje się mało prawdopodobne, ale w dalszej przyszłości nie można jej wykluczyć.

Na koniec podam kilka rzeczy, które można byłoby zastosować w celu poprawy sytuacji. Oczywiście są to tylko przykładowe rozwiązania i niekoniecznie musiałyby się sprawdzić po dogłębnej analizie.
Po pierwsze: należałoby bardziej zaangażować się w interakcję z użytkownikami i uważniej wsłuchiwać się w ich potrzeby. Oczywiście nie da się zaakceptować wszystkich pomysłów zgłaszanych przez userów, gdyż niejednokrotnie przyniosłyby one więcej szkody niż pożytku. Z drugiej strony nie można też ich zbyt wiele odrzucać, gdyż takie zachowanie nie buduje pozytywnego wizerunku administracji wśród userów. Optymalnym rozwiązaniem jest w takim wypadku poddanie danej propozycji pod głosowanie, a w razie jej niewykonalności przynajmniej rzeczowe objaśnienie powodów.
Po drugie: należałoby wprowadzić rangi forumowiczów- i to niezależnie od liczby napisanych postów. Na czym to w skrócie miałoby polegać? Otóż to sami użytkownicy powinni mieć możliwość oceniania wypowiedzi innych osób. Jeśli uznaliby, że dana wypowiedź jest wartościowa i wiele wnosi do danego tematu,
to mieliby możliwość „olajkowania” jej autora. Forumowicze z dużą liczbą „lajków” mieliby wyższe rangi i otwartą drogę do uzyskania statutu ekspertów w danej dziedzinie. Takie zasady byłyby korzystne dla specjalistów, którzy mogliby w ten sposób promować swoje osoby na forum jako ekspertów w danej dziedzinie. Spowodowałoby to z pewnością znaczny wzrost jakości kontentu. Z kolei tzw. trolle i osoby nie generujące wartościowych treści przestałyby się udzielać, gdyż ich bezwartościowe posty byłyby niepublikowane (osiągnięcie niskiej rangi mogłoby skutkować takimi właśnie ograniczeniami).
Po trzecie: można byłoby stworzyć odpowiedni dział dla początkujących biznesmenów, gdzie mogliby się oni udzielać bez obaw o wyśmianie za brak dostatecznego obycia w światku przedsiębiorców. Pozostałe działy forum nie byłyby zaśmiecane niekończącymi się pytaniami o banalne sprawy i wszyscy użytkownicy z pewnością zyskaliby na przejrzystości tematów.

Sugerowane zmiany oczywiście nie wyczerpują spectrum usprawnień, które można byłoby wprowadzić na opisywanym forum, ale wymienienie wszystkich z pewnością byłoby materiałem na osobny artykuł. Zdaję sobie sprawę, że nie wszyscy mogą się zgadzać z tezami zawartymi w tym artykule, ale takie są już uwarunkowania natury ludzkiej- ile osób, tyle opinii na dany temat. Samemu BiznesForum.pl życzę oczywiście jak najlepiej, gdyż upadek największego polskiego forum o biznesie z pewnością nie byłby miły dla jego użytkowników (do których zresztą sam się zaliczam:). Dlatego zapraszam wszystkich do odwiedzenia forum- www.biznesforum.pl - i zapoznania się z informacjami tam zawartymi. Może dopływ „świeżej krwi” spowoduje, że doczekamy się wreszcie platformy wymiany doświadczeń biznesowych na naprawdę wysokim poziomie…?
 

M.B.